Di tích lịch sử văn hóa

Với lịch sử hình thành lâu đời, là nơi quần cư của nhiều dân tộc anh em, Bắc Giang đã hình thành nên những làng nghề cổ truyền vừa mang nét tiêu biểu của văn hóa Kinh Bắc, văn hóa vùng đồng bằng Sông Hồng vừa mang nét văn hóa của các dân tộc vùng trung du, miền núi Bắc Bộ.

Linh thiêng Đền Cùng - Giếng Ngọc

09 Tháng 2, 2026

BẮC NINH - Đền Cùng - giếng Ngọc tọa lạc tại tổ dân phố Viêm Xá, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh, không chỉ là cái nôi Thủy tổ quan họ mà còn là một trong những địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng của tỉnh Bắc Ninh. Nơi đây gắn liền với nguồn nước ngọt lành, huyền thoại “ông cá thần” và câu ca dân gian quen thuộc: “Dù ai đi lễ bốn phương/Không bằng linh hiển thắp hương đền Cùng”. Giếng Ngọc có từ rất lâu đời nhưng không ai biết chính xác từ khi nào. Tương truyền xưa kia dưới chân núi Kim Lĩnh và Kim Sơn có một rừng lim cổ thụ. Chim muông về đây trú ngụ đông đúc, trong đó có loài quạ rừng kiếm ăn xong bay đi tìm nước uống. Chúng thấy có vũng nước sâu kéo về uống, rỉa lông cánh. Sau rừng lim chặt gần hết, người dân mới phát hiện vũng nước, vục tay uống thử thì thấy ngọt mát. Sau này người dân bảo nhau đào sâu thành giếng, đời nọ nối tiếp đời kia cùng uống chung mạch ngọt giếng làng. Dường như được thanh lọc qua bao lớp trầm tích đá núi nên nước giếng trong vắt ánh lên màu lam ngọc bích. Có lẽ vì thế giếng có tên là Ngọc. Đền Cùng - giếng Ngọc. Không biết có phải trân trọng mạch nước quý hay không mà dân gian cứ truyền miệng huyền tích xưa khiến cho giếng làng trở nên linh thiêng, kỳ thú. Dưới giếng có ba “ông cá thần” bơi lội tung tăng nhưng không ai biết chính xác có từ bao giờ. Mọi người trong làng truyền nhau câu chuyện ba “ông cá thần” là hóa thân của 2 nàng công chúa Ngọc Dung và Thủy Tiên cùng 1 nàng hầu. Đền Cùng là nơi thờ nhị vị công chúa triều Lý vốn có công lập làng và truyền nghề cho dân. Dân ta vốn coi vạn vật hữu linh, thế nên giếng nước cũng hóa giếng thần, cá vàng cũng gọi cá ông. Chẳng thế mà giếng Ngọc được dân làng nâng niu, trân quý, luôn giữ gìn sạch sẽ, trước khi bước xuống 10 bậc gạch, 4 bậc đá là phải bỏ dép ở trên. Mỗi người chỉ khẽ vục từng ca cốc nhỏ tránh làm vấy bẩn nguồn nước. Hằng năm vào ngày 3/3 âm lịch, tại đền Cùng - giếng Ngọc diễn ra lễ hội để tưởng nhớ công lao hai công chúa Ngọc Dung và Thủy Tiên. Người dân cùng nhau thực hiện lễ tát giếng, dọn dẹp, tu bổ không gian linh thiêng. Nghi thức rước kiệu múc nước từ giếng dâng lên đền mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và sức khỏe dồi dào. Ngày nay, nơi đây trở thành địa điểm du lịch tâm linh hấp dẫn du khách thập phương, nhất là dịp đầu xuân năm mới. THEO BÁO BN