Văn Miếu Bắc Ninh- điểm đến du lịch văn hoá xứ Kinh Bắc

28 Tháng 9, 2026 | Di tích lịch sử văn hóa

Văn Miếu Bắc Ninh là một trong những văn miếu lớn của Việt Nam, biểu tượng lịch sử và văn hóa tâm linh rạng rỡ của vùng đất học Kinh Bắc. Nơi đây không chỉ lưu giữ những giá trị kiến trúc nghệ thuật độc đáo mà còn là điểm đến lý tưởng để tìm hiểu về truyền thống khoa bảng của dân tộc- một điểm đến du lịch văn hoá xứ Kinh Bắc.

Văn miến Bắc Ninh toạ lạc trên núi Phúc Sơn thuộc phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh và chỉ các thủ đô Hà Nội hơn 30km về phía Bắc. Nơi đây thờ Khổng Tử và đặt 12 tấm bia đá "Kim bảng lưu phương” lưu danh 677 vị đại khoa (tiến sĩ trở lên) quê hương Kinh Bắc có nhiều công lao với dân với nước của các triều đại phong kiến Việt Nam.

Văn miếu Bắc Ninh có không gian thoáng, rộng, được kết hợp hài hòa giữa cây xanh và các công trình kiến trúc tạo nên cảm giác bình yên, tĩnh lặng và giữ được sự tôn nghiêm cổ kính. Hiện nay tại Văn miếu Bắc Ninh gồm các công trình: Cổng Tam môn, Tiền tế, Hậu đường, nhà Bi đình, Tả vu, Hữu vu cùng cây cối thâm nghiêm. Nhà tiền tế và hậu đường là trung tâm của quần thể kiến trúc thờ tự với kết cấu khung gỗ lim vững chãi và mái ngói vảy rồng đặc trưng. Những đường nét chạm khắc, hoa văn tinh xảo trên các cấu kiện kiến trúc cổ. Bên trong cung thờ được bài trí gọn gàng, trang nghiêm, luôn phảng phất hương trầm mang lại cảm giác thanh thản cho tâm hồn.

Tại gian giữa Tiền đường phía trên hương án là bức hoành phi “Văn hiến tư tại” với ý nghĩa đây là nơi văn hiến. Gian bên trái đặt tấm bia có tên “Trùng tu Bắc Ninh bi đình ký” dựng năm Duy Tân 6 (1912) có nội dung ghi chép lại việc di dời Văn Miếu từ núi Thị Cầu về núi Phúc Đức ngày nay. Gian bên phải đặt tấm bia có tên “Bắc Ninh tỉnh quan viên cung tiến” dựng năm 1896 ghi lại việc các quan viên tỉnh Bắc Ninh cung tiến ruộng vườn vào Văn Miếu làm điền tự.

Hậu đường là trung tâm thờ tự chính của Văn miếu Bắc Ninh, nơi đây đặt ban thờ đức thánh Khổng Tử, Tứ phối (các học trò xuất sắc của Khổng Tử). Khổng tử là một nhà tư tưởng, nhà triết học, nhà giáo dục, nhà chính trị có ảnh hưởng sâu rộng đối với đời sống và tư tưởng của các dân tộc Đông Á. Vì thế ông được phong là bậc thánh nhân, người đời suy tôn ông là vạn thế sư biểu (người thầy của muôn đời). Tại hậu đường, phía trên ban thờ có bức hoành phi “Đại trấn văn phong” nơi thờ các vị đỗ đạt về văn chương. Các gian bên là thờ các vị tiên hiền của quê hương Bắc Ninh – Kinh Bắc.

Điểm nhấn giá trị nhất tại quần thể chính là những tấm bia đá cổ kính ghi danh các vị đỗ đạt công danh của vùng đất học Kinh Bắc. Trong số đó, nổi bật là 12 bia “Kim bảng lưu phương” lưu danh 677 vị đại khoa quê hương Bắc Ninh- Kinh Bắc. Từng nét chữ khắc trên đá là minh chứng sống động cho tinh thần hiếu học vượt thời gian của cha ông.

Nằm ngay trước toà tiền tế, trong khu vực sân có tấm bia bình phong mang tên “Bắc Ninh tỉnh trùng tu Văn miếu bi ký” dựng tháng Trọng Đông, năm Mậu Thìn, niên hiệu Bảo Đại - tức năm 1928 mang giá trị tư liệu rất lớn, chiều rộng 2,7 chiều cao 3,2m, trên trán bia chạm lưỡng long chầu nguyệt, diềm bia chạm hoa lá vân mây cách điệu nghệ thuật. Bia có nội dung ca ngợi đạo Khổng, ca ngợi các bậc tiên hiền tiên triết, biểu dương những người xuất chúng phi thường, thông kim bác cổ, đỗ đạt lưu danh, cổ vũ sự nghiệp giáo dục và duy trì điều tốt cho đời sau. Ngoài ra còn ghi tên tuổi, chức tước, quê quán của các vị quan lại công đức tiền của vào việc trùng tu văn miếu vào năm 1928.

Thời điểm đẹp nhất trong năm để ghé thăm Văn miếu Bắc Ninh là vào dịp đầu xuân hoặc những ngày Tết cổ truyền. Lúc này thời tiết se lạnh, nhiều gia đình và các bạn trẻ thường xúng xính áo dài truyền thống đến đây và để thắp hương cầu học hành đỗ đạt, tham quan, vãn cảnh, xin chữ thư pháp. Ngoài ra, những ngày trong tuần cũng là thời gian lý tưởng nếu du khách muốn tránh sự đông đúc để tận hưởng không gian yên bình lặng lẽ. Phần lớn khách tham quan chỉ mất khoảng một đến hai giờ đồng hồ là có thể đi bộ khám phá hết toàn bộ khuôn viên di tích. Di tích không thu phí tham quan nên du khách có thể tự do ra vào tự do mà không cần xếp hàng mua vé. Khách đi theo đoàn đông có thể liên hệ trước với ban quản lý để được sắp xếp hướng dẫn viên thuyết minh chi tiết./.

Hồng Vân