Đề xuất xây dựng Hồ sơ trình UNESCO vinh danh Danh nhân lịch sử, văn hóa Lý Công Uẩn

Hoàng đế Lý Thái Tổ (974 - 1028), tên húy là Lý Công Uẩn, người châu Cổ Pháp xưa, nay thuộc phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Ông là hoàng đế sáng lập vương triều Lý - một triều đại thịnh trị kéo dài 216 năm với nhiều thành tựu rực rỡ trong lịch sử Việt Nam.

Tượng đài vua Lý Thái Tổ tại trung tâm phường Kinh Bắc.

Trong gần 20 năm trị vì (1010 - 1028), hoàng đế Lý Thái Tổ không chỉ đặt nền móng vững chắc cho quốc gia Đại Việt, mà còn để lại dấu ấn sâu đậm về tư duy trị quốc nhân văn và tinh thần hòa hiếu sâu sắc. Ngay sau khi lên ngôi, hoàng đế Lý Thái Tổ đã thực thi nhiều chính sách tiến bộ như giảm thuế, khoan thư sức dân, đề cao ổn định xã hội, lấy đời sống Nhân dân làm nền tảng cho sự phát triển quốc gia.

Dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp của hoàng đế Lý Thái Tổ là việc ban Chiếu dời đô vào năm 1010, chuyển kinh đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đổi tên thành Thăng Long. Quyết định mang tính chiến lược này không chỉ khẳng định ý chí tự cường và tầm nhìn vượt thời đại của Lý Thái Tổ, mà còn mở ra một không gian phát triển lâu dài cho quốc gia. Từ đó, Thăng Long trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của đất nước suốt hơn một thiên niên kỷ.

Du khách nghe thuyết minh về Chiếu dời đô tại di tích quốc gia đặc biệt Đền Đô (phường Từ Sơn).

Trên phương diện lịch sử - văn hóa, công lao nổi bật của Lý Công Uẩn là việc kiến tạo mô hình quốc gia và kinh đô mang tính bền vững, nhân văn và thuận theo quy luật tự nhiên. Chiếu dời đô được xem như một tuyên ngôn tư tưởng về xây dựng đất nước dựa trên lợi ích lâu dài của Nhân dân và khát vọng phồn vinh, ổn định. Những giá trị tư tưởng ấy không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử dân tộc, mà còn mang tính phổ quát trong tiến trình văn minh nhân loại.

Năm 2013, hoàng đế Lý Thái Tổ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tôn vinh là 1 trong 14 vị Anh hùng dân tộc tiêu biểu của Việt Nam. Những tư tưởng về trị quốc nhân văn, khoan dung, hòa hiếu và lấy dân làm gốc của Lý Công Uẩn được đánh giá là mang giá trị phổ quát, phù hợp với tôn chỉ của UNESCO về văn hóa vì hòa bình và phát triển bền vững.

Việc lập Hồ sơ trình UNESCO vinh danh Danh nhân lịch sử, văn hóa Lý Công Uẩn nhằm tôn vinh một nhân vật kiệt xuất của dân tộc, đồng thời quảng bá sâu rộng giá trị văn hóa Việt Nam và hình ảnh vùng đất, con người Bắc Ninh - Kinh Bắc ra thế giới.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hồ sơ đệ trình UNESCO vinh danh sẽ được triển khai thực hiện theo lộ trình khoa học, xây dựng công phu, bài bản, gồm hệ thống luận cứ khoa học, tư liệu lịch sử trong và ngoài nước, dữ liệu đa phương tiện, hội thảo khoa học quốc tế và các sản phẩm song ngữ Việt - Anh theo tiêu chí của UNESCO. Thời gian thực hiện từ quý I/2026 đến quý IV/2027 và được phân chia thành nhiều giai đoạn.