Làng Gốm Phù Lãng: Điểm đến du lịch trải nghiệm văn hóa hấp dẫn tại Bắc Ninh

Nằm yên bình bên dòng sông Cầu thơ mộng, làng gốm cổ Phù Lãng ( phường Phù Lãng, thành phố Bắc Ninh) đang trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai muốn trốn khỏi khói bụi thành phố để tìm về với những bình yên.

Làng nghề Gốm Phù Lãng lưu giữ hồn cốt của một làng nghề hơn 700 năm tuổi mà còn đang chuyển mình mạnh mẽ với mô hình du lịch trải nghiệm đầy sức hút. Bước qua cổng làng, bạn sẽ lập tức cảm nhận được bầu không khí hoài cổ với những con ngõ nhỏ ngoằn ngoèo, những bức tường rêu phong xếp bằng tiểu sành, củi khô và mảnh gốm vỡ, mở ra một không gian nghệ thuật độc nhất vô nhị.

Về với Phù Lãng, du khách sẽ được tham quan và nghe người dân làng nghề kể về truyền thống, ngọn lửa đam mê giữ nghề. Đặc biệt quy trình sản xuất gốm Phù Lãng là một chuỗi các công đoạn thủ công nghiêm ngặt, đòi hỏi sự kiên nhẫn và bàn tay khéo léo của người thợ, kéo dài liên tục khoảng 3 ngày 3 đêm để hoàn thành một mẻ gốm. Đầu tiên, người thợ chọn loại đất sét đỏ hồng đặc trưng từ vùng Thống Vát, Cung Kiệm (xã Việt Thống, Quế Võ cũ) đem về phơi nắng, đập nhỏ, ngâm nước rồi nhào luyện thật kỹ để đạt độ dẻo mịn tối đa và loại bỏ hết tạp chất. Tiếp theo, đất được đưa lên bàn xoay để người thợ dùng kỹ thuật vuốt và "be chạch" tạo dáng, vỗ đất bằng hòn cuội để thành gốm chắc chắn. Sản phẩm mộc sau khi định hình sẽ được phơi trong bóng râm cho khô từ từ, tránh nứt nẻ, rồi được chạm khắc, đắp nổi các hoa văn mộc mạc trước khi phủ lớp men da lươn (sắc vàng nâu hoặc hổ phách) độc bản của làng nghề. Cuối cùng, gốm được xếp khéo léo vào lò nung bằng củi, đốt lửa liên tục suốt 2 ngày 2 đêm và để nguội thêm 1 ngày 1 đêm rồi mới chính thức xuất lò những sản phẩm bền bỉ, mang sắc màu trầm ấm của đất và lửa.

Khác biệt với sự chỉn chu của gốm Bát Tràng hay nét bóng bẩy của gốm Chu Đậu, điểm đặc sắc nhất của gốm Phù Lãng chính là nét đẹp mộc mạc, thô phác nhưng vô cùng bền bỉ, được thể hiện rõ nét qua màu men da lươn độc bản và nghệ thuật đắp nổi thủ công đậm chất nguyên sơ của vùng đất Kinh Bắc.

Điểm nhấn chạm đến cảm xúc của du khách khi đến với Phù Lãng chính là cơ hội được hóa thân thành những nghệ nhân thực thụ. Tại các không gian trải nghiệm của các nghệ nhân làng gốm, du khách sẽ được ngồi trước bàn xoay, tự tay nhào nặn những thớ đất sét dẻo mịn dính đầy vệt màu xám đặc trưng. Dưới sự chỉ dẫn tận tình của những người thợ lành nghề, du khách có thể thỏa sức sáng tạo, tạo nên những chiếc ly, chiếc bình hay các con vật theo ý thích của riêng mình. Sau khi tạo hình, du khách có thể tham gia hoạt động tô vẽ gốm. Đây là lúc bạn được tự do phối màu, phác họa những nét vẽ độc đáo, lưu lại dấu ấn cá nhân trên từng chiếc cốc, chiếc bình nhỏ xinh của mình. Cảm giác hồi hộp xen lẫn tự hào khi ngắm nhìn tác phẩm do chính mình tạo ra là một trải nghiệm vô cùng khó quên, giúp gắn kết với nét văn hóa truyền thống của Phù Lãng.

Bên cạnh việc tự tay vuốt nặn đất sét, hành trình khám phá làng gốm Phù Lãng còn được làm phong phú bởi chuỗi hoạt động văn hóa và giải trí đi kèm vô cùng hấp dẫn. Du khách sẽ được hòa mình vào không gian hội hè vui nhộn thông qua các trò chơi dân gian truyền thống như đập niêu đất, bịt mắt bắt vịt, hay đi cầu khỉ trong trang phục áo bà ba mộc mạc đậm chất làng quê. Không chỉ vậy, những tâm hồn yêu cái đẹp sẽ được thỏa sức check-in không gian làng nghề độc đáo, tản bộ qua những con ngõ nhỏ để săn trọn những góc hình ấn tượng bên các bức tường gốm rêu phong, những hàng chum vại xếp tầng óng ánh men da lươn và những lò nung củi cổ kính. Chuyến đi sẽ thêm phần trọn vẹn khi du khách kết hợp thăm thú các di tích lịch sử lân cận của vùng đất Kinh Bắc và khép lại ngày dài bằng việc thưởng thức ẩm thực dân dã, nếm thử những món ngon đặc sản địa phương ngay giữa lòng làng nghề yên bình.

Sự phát triển của mô hình du lịch trải nghiệm không chỉ mang lại cho du khách một chuyến đi giàu trải nghiệm mà còn tiếp thêm sức sống mới cho làng cổ Phù Lãng theo hướng bền vững. Mỗi sản phẩm bạn tự tay làm ra, mỗi món quà lưu niệm bạn mua tại xưởng không đơn thuần là một giao dịch thương mại, mà là sự tiếp sức trực tiếp cho các nghệ nhân và thế hệ trẻ nơi đây giữ vững tình yêu với nghề truyền thống.

Mặc dù mở ra hướng đi đầy triển vọng, hành trình đưa Phù Lãng thành một điểm đến du lịch chuyên nghiệp vẫn còn những bài toán cần lời giải thỏa đáng. Hiện nay, hoạt động du lịch tại đây đa phần vẫn mang tính tự phát của từng hộ gia đình, thiếu sự liên kết đồng bộ. Hệ thống hạ tầng giao thông trong làng, bãi đỗ xe và các dịch vụ phụ trợ như lưu trú homestay hay các tour tuyến kết nối với các điểm du lịch lân cận của tỉnh Bắc Ninh vẫn chưa thực sự hoàn thiện. Để du lịch trải nghiệm Phù Lãng thực sự cất cánh và bền vững, trong thời gian tới rất cần có sự quy hoạch bài bản từ chính quyền địa phương, sự kết nối chặt chẽ của các công ty lữ hành và đặc biệt là việc đào tạo kỹ năng làm du lịch bài bản cho chính những người thợ gốm. Khi sản xuất và du lịch thực sự hòa làm một một cách chuyên nghiệp, ngọn lửa các lò bầu ở Phù Lãng sẽ luôn được giữ đỏ, biến di sản trăm năm thành tài sản vô giá nuôi sống các thế hệ mai sau.

Hãy đến với Làng gốm Phù Lãng để tự mình chạm vào hồn đất, cảm nhận nét tinh hoa truyền thống và lưu giữ những khoảnh khắc trải nghiệm đáng nhớ!

                                                                                  Lê Thị Thương